Tarif Maliyetini Hesaplama

Mutfakta güven kazanmanın en gözden kaçan parçası hesap tutmaktır. Bir tarifi ustalıkla yapmayı öğrenmek kadar, o tarifin cebinize ne kadara mal olduğunu bilmek de önemli. Yemek maliyeti hesabı karmaşık bir muhasebe işi değil; birkaç bölme işlemi ve düzenli tutulan basit bir tablo, hangi tarifleri sık, hangilerini ayda bir yapacağınızı netleştirir.

Maliyet hesabı neyi değiştirir?

Ölçmediğiniz şeyi yönetemezsiniz. Market fişine toplam olarak bakmak, hangi yemeğin bütçeyi yediğini göstermez. Oysa porsiyon başına maliyeti bilen bir kişi şunları yapabilir: benzer doyuruculukta iki tarif arasında ucuz olanı seçmek, pahalı bir malzemeyi daha ekonomik bir alternatifle değiştirmek ve haftalık menüyü baştan planlamak. Örneğin mercimek çorbası ile kıymalı bir yemek arasındaki fark genellikle iki kat değil, çok daha fazladır; bunu sayıyla görmek karar vermeyi kolaylaştırır.

Adım adım tarif maliyeti hesaplama

1. Tarifi net ölçülere çevirin. "Bir tutam", "yeteri kadar", "1 su bardağı" gibi ifadeler hesap yapmayı imkânsız kılar. Önce her malzemeyi gram veya mililitreye dönüştürün. Kabaca: 1 su bardağı pirinç ≈ 180 g, 1 su bardağı un ≈ 130 g, 1 yemek kaşığı sıvı yağ ≈ 15 ml, 1 orta boy soğan ≈ 110 g, 1 yumurta ≈ 55-60 g.
2. Ambalaj fiyatını birim fiyata indirin. Fişteki fiyatı ambalaj miktarına bölün. 5 kg unu 200 liraya aldıysanız gram maliyeti 200 / 5000 = 0,04 TL. 30'lu yumurta kolisi 150 lira ise adet maliyeti 5 TL. Bu adım hesabın kalbidir; bir kez yaptığınız birim fiyat listesi aylarca işinize yarar.
3. Tarifte kullanılan miktarla çarpın. 250 g un kullanan bir kek için 250 × 0,04 = 10 TL. Her satırı ayrı yazın, gözünüzle toplamaya çalışmayın.
4. Fire payını ekleyin. Soğanın kabuğu, patatesin kabuğu, ıspanağın sapı, tavuğun kemiği tartıda vardır ama tabakta yoktur. Sebzelerde yaklaşık %10-20, kemikli ette %25-30 fire payı ekleyerek gerçekçi bir sonuca ulaşın.
5. Baharat ve dolap malzemelerini paket olarak hesaplayın. Yarım çay kaşığı karabiberin kuruşluk maliyetini tek tek çıkarmak zaman kaybıdır. Tuz, karabiber, kimyon, kabartma tozu gibi kalemler için tarif başına sabit bir tutar (örneğin 2-3 TL) ekleyin.
6. Enerji maliyetini unutmayın. Fırında 50 dakika pişen bir tepsi ile 8 dakikada olan bir omlet aynı değildir. Elektrik veya gaz faturanızdan çıkardığınız yaklaşık bir saatlik pişirme bedelini süreye oranlayarak ekleyin. Küçük ama tekrarlayan bir kalemdir.
7. Toplamı porsiyona bölün. Asıl kıyaslanabilir sayı porsiyon başı maliyettir. 6 kişilik bir tencere yemeği 180 TL ise porsiyon 30 TL eder. Karşılaştırmalarınızı hep bu sayı üzerinden yapın.
8. Tabloyu güncel tutun. Fiyatlar değiştikçe birim fiyat listesini yenileyin. Aynı tarifin maliyetini mevsim başında ve sonunda görmek, sebzelerin ne zaman ucuzladığını öğretir.

Örnek: 4 kişilik makarna hesabı

Buradaki fiyatlar yalnızca yöntemi göstermek için yazıldı; siz kendi fişinizdeki değerleri koyacaksınız. Dikkat edin: en pahalı kalem peynir. Peyniri yarıya indirip yerine kavrulmuş ekmek kırıntısı kullanmak porsiyon maliyetini yaklaşık 3 TL düşürür. Maliyet analizi tam olarak bu tür kararlar için yapılır.

Tarif türlerine göre kaba sıralama

Sık yapılan hatalar

• © 2026 Yumurta Hikayesi